Blog nagrodzony przez
Urząd Patentowy RP
Urząd Patentowy RP
rodzaje znaków towarowych

Poniżej znajdziesz sporo przydatnych informacji o prawnej ochronie marki. Będzie zabawnie, ale i pouczająco. Jeżeli masz już firmę lub planujesz ją otworzyć, ta wiedza Ci się przyda. Z tego artykułu dowiesz się, jakie są rodzaje znaków towarowych. Sam takich odmian naliczyłem 19. Niektóre Cię zszokują! Aktualnie na takie zgłoszenia znaków towarowych jest dofinansowanie w wysokości 1000 EUR!

Czym jest znak towarowy – definicja

Znakiem towarowym może być każde oznaczenie umożliwiające odróżnienie towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa oraz możliwe do przedstawienia w rejestrze znaków towarowych w sposób pozwalający na ustalenie jednoznacznego i dokładnego przedmiotu udzielonej ochrony.

Art. 120 ust. 1 Ustawa Prawo własności przemysłowej

Zauważyłem, że ludzie odruchowo utożsamiają znak towarowy z nazwą oraz logo firmy. To pojęcie jest jednak zdecydowanie obszerniejsze. Ja swoim Klientom tłumaczę to tak:

Znak towarowy to każde oznaczenie, które jest używane komercyjnie i pozwala wyróżnić Twój towar lub usługę z grona Twojej konkurencji.

 
Z tej mojej uproszczonej definicji płyną dwa główne wnioski odnośnie znaków:

1. Na znaku towarowym musisz zarabiać

Taką funkcję spełnia nazwa batonika SNICKERS czy restauracji Sfinks. Za tymi markami stoi konkretna firma, która używa ich komercyjnie. Nazwa, która takim celom nie służy, nie jest w świetle prawa znakiem towarowym.

Przykładem może być graffiti na ścianie czy tatuaż na ręce. Sytuacja się zmieni, kiedy ktoś znajdzie sposób na to, jak na takiej grafice zarabiać.

2. Znak towarowy musi mieć tzw. zdolność odróżniającą

Twoja marka musi pozwolić Ci wyróżnić się na tle konkurencji. Okazuje się, że nie każda nazwa i logo się do tego nadaje. Obecnie panuje moda na wchodzenie w nazwy jednoznacznie opisowe jak: „VIP MEBLE” czy „GRAND HOTEL”. W e-commerce sklepy powszechnie używają określeń „e-moda” lub „woda24.pl”, które wprost opisują ich asortyment. A jako, że są to pojęcia wolne, należące do domeny publicznej, to nikt nie może ich zmonopolizować.

To bardzo częsty błąd początkujących przedsiębiorców

Jakie są rodzaje znaków towarowych? Co można zgłosić do Urzędu Patentowego? Przykłady

Mam nadzieję, że to, co napisałem, dało Ci nieco do myślenia. W końcu są sytuacje, kiedy aby skojarzyć, o jaką markę chodzi wystarczy:

  • usłyszeć, charakterystyczne dźwięki (intro NETFLIX);
  • zobaczyć kolor w reklamie (ORANGE);
  • dotknąć specyficznego kształtu opakowania (butelka Coca-Cola).

I faktycznie do grona znaków towarowych zalicza się to wszystko co spełnia ogólną definicję. Wymienia się tutaj zwyczajowo dwie kategorie znaków:

  • konwencjonalne,
  • niekonwencjonalne.

Do pierwszej grupy zalicza się trzy rodzaje znaków towarowych: nazwy, logo i grafiki. Jak pokazują dane publikowane przez Urzędy Patentowe, takich znaków zgłasza się ponad 99%.

Z drugiej strony największe kontrowersje budzą znaki niekonwencjonalne.

Historycznie w tej formie przedsiębiorcy próbowali zastrzegać zapachy, smaki czy elementy techniczne chronione wcześniej patentami (np. klocek LEGO). Czasami skutecznie. To jednak doprowadzało do nadmiernego moim zdaniem monopolu prawnego. I kończyło się wycinaniem w pień konkurentów z danej branży.

Poniżej opisuję szczegółowo wszystkie odmiany znaków towarowych.

 

Jakie są rodzaje znaków towarowych konwencjonalnych?

Znak towarowy słowny

Ta klasyczna odmiana znaku towarowego zabezpiecza nazwę firmy, produktu lub usługi. Nie ma przy tym znaczenia, czy w zgłoszeniu zapiszesz ją dużymi, czy małymi literami. Od strony prawnej ochronie podlega płaszczyzna fonetyczna. Czyli w pewnych sytuacjach za podobne zostaną uznane nazwy, które choć zapisuje się inaczej, to brzmią podobnie.

Przykłady:

Rodzaje znaków towarowych
Ciekawostka

Wiele firm tej formie chroni swoje domeny internetowe (np. allegro.pl czy bodzio.pl). Sądy uznają jednak, że elementy adresu domeny jak „www” czy „.pl” są opisowe. Jeżeli więc główna nazwa domeny również jest opisowa (np. sklep24), to nie zmonopolizujesz jej zgłaszając do zastrzeżenia znak w postaci „www.rowery24.pl”.

Zobacz również:

Znak towarowy słowno-graficzny

Jakie są odmiany znaków towarowych?

To nic innego jak logo. Składa się ono z elementów słownych, które ubiera się w bardziej bądź mniej fantazyjną grafikę. Część firm wkomponowuje w niego również swój sygnet. Ochronie podlega wtedy wszystko jako całość. 

Przykłady:

Rodzaje znaków towarowych

Wiele osób wybiera ten typ, ponieważ chcą zabezpieczyć zarówno nazwę, jak i logotyp. Czyli próbują upiec dwie pieczenie na jednym ogniu.

Czy tak się da? To zależy.

Jeżeli w logo jest całkowicie fantazyjna nazwa, to faktycznie ochronie podlega płaszczyzna graficzna i fonetyczna. W przypadku, kiedy słowo jest opisowe to taka strategia nie daje monopolu prawnego na samą nazwę. Upraszczając, jeżeli byłbyś w stanie zarejestrować sam znak słowny, to rejestrując znak słowno-graficzny chronisz nazwę.

Przykład, kiedy udało się tym sposobem zabezpieczyć samą nazwę:

Logo chroni samą nazwę

Przykład, kiedy logo na pewno nie chroni zawartej w nim nazwy:

Logo nie chroni samej nazwy

UWAGA! Niższe opłaty urzędowe za ochronę znaku towarowego

Dofinansowanie na zgłoszenie znaku SME FUND

Możesz obniżyć opłaty urzędowe za rejestrację marki aż o 75% dzięki dotacjom z UE. Program skierowany jest do firm z sektora MŚP, a jego górna granica wynosi 1000 EUR. W zeszłym roku 100% złożonych przeze mnie wniosków zakończyło się przyznaniem grantu. Chętnie pomogę Ci uzyskać taką dotację. Po prostu napisz do mnie przez formularz.

Dalsza część artykułu pod formularzem.

Znak towarowy graficzny

Znak towarowy w formie graficznej to trzeci z grona najpopularniejszych odmian. W praktyce są to najczęściej sygnety. Najbardziej znanym jest nadgryzione jabłko firmy APPLE. 

Przykłady:

Jakie są formy znaków towarowych.

W swoim zawodzie często dostaję pytanie:

Co najlepiej zgłaszać: nazwę, logo czy sygnet?

Każda z tych form ma swoje plusy i minusy.

Idealnie byłoby chronić każdą z nich niezależnie. Nigdy nie możesz mieć bowiem pewności, w jaki sposób konkurencja będzie się do Ciebie przybliżać. Niestety złożenie trzech podań to potrójne opłaty urzędowe. Jeżeli masz dylemat, to rozważ najpierw zgłoszenie samej nazwy. Wcześniej jednak przeczytaj ten artykuł:

Jakie są rodzaje znaków towarowych niekonwencjonalnych?

Przestrzenne znaki towarowe

Najprościej mówiąc zabezpieczają one wygląd produktu. Dość trudno je zastrzec, ponieważ ekspert rozpatrujący zgłoszenie będzie oceniał czy taka ochrona zbytnio nie zmonopolizuje rynku. Praktyka jest taka, że na ochronę mogą liczyć tylko takie kształty, które mocno odbiegają od standardów rynkowych.

Czyli nie ochronisz tego jak wygląda zwykła butelka piwa.

Przykłady tego typu form przestrzennych:

Rodzaje znaków towarowych. Oznaczenia przestrzenne.

Wystrój sklepu jako znak towarowy

Wspominałem, że znaki towarowe to coś więcej niż słowo czy logotyp. Tutaj masz na to koronny dowód. Kilka firm odważyło się powalczyć o zabezpieczenie wystroju swoich sklepów. O dziwo udało im się to. 

Nowe rodzaje znaków towarowych

Znaki słowno-graficzno-przestrzenne

Sam kształt butelki będzie Ci bardzo ciężko zastrzec. Jeżeli jednak zgłosisz ją razem z etykietą, to szanse zdecydowanie wzrastają. W tej formie możesz zabezpieczyć oznaczenia przestrzenne, które zawierają napisy. Najczęściej jest to wygląd konkretnych opakowań. 

Typy znaków towarowych

Wizerunek budynku jako znak towarowy

Idźmy w jeszcze bardziej szokujące odmiany znaków towarowych.

Okazuje się, że można tak chronić wygląd figurek, pomników, a nawet całych budynków. Wbrew pozorom takie próby nie należą do rzadkości.

Zastanawiasz się, po co komuś taka ochrona?

Po to, aby czerpać wyłączne korzyści z komercjalizacji takich obiektów. W Polsce w tej formie chroniony jest Stadion Narodowy czy Pałac Kultury. Na wydanie pocztówek, kalendarzy czy filmów z udziałem tych obiektów – trzeba mieć zgodę właściciela takich praw wyłącznych. A ta najpewniej nie będzie udzielona za darmo.

Czyli sprawdza się zasada, że jak nie wiadomo o co chodzi, to chodzi o pieniądze. 🙂

Budynek jako znak towarowy

Pojedynczy kolor jako znak towarowy

Wspominałem na początku, że znakiem towarowym może być to wszystko, po czym klient rozpozna Cię na rynku. Standardem jest, że marki budują swój przekaz marketingowy w oparciu o pewną koncepcję kolorystyczną. Może masz podobnie w swojej firmie. Czy sam kolor można „opatentować”? Co do zasady nie. Urzędy Patentowe uznają, że to za mało, aby wyróżnić się na rynku.

Są jednak wyjątki.

Chodzi o sytuację, kiedy tak mocno wypromujesz swoją markę, że ludzie zaczną Cię kojarzyć po samym kolorze. Dotyczy to na prawdę potężnej rozpoznawalności jak w poniższych markach.

Czy można zastrzec kolor? Kolor jako znak towarowy

Więcej o tym dowiesz się z poniższego nagrania.

 

Zestawienia kolorów jako znaki towarowe

Nie jest wcale łatwiej zastrzec proste zestawienia kolorystyczne. Dwa czy trzy elementy obok siebie tylko w wyjątkowych sytuacjach mogą pełnić funkcję znaku towarowego. Znów chodzi o nabycie tzw. wtórnej zdolności odróżniającej. Czyli gdybyś ubiegał się o taką ochronę, ekspert rozpatrujący Twoje podanie zażąda dowodów na gigantyczną rozpoznawalność takiej marki.

Są jednak firmy, którym ta sztuka się udała:

Zestawienia kolorów jako znaki towarowe

Znaki towarowe pozycyjne

Dość ciekawa ze swej natury forma.

Przedstawiają one miejsce na produkcie, gdzie pojawia się dany symbol, kształt czy rysunek. Sam w sobie jednak często nie posiada zdolności odróżniającej. Potwierdził to w jednym z wyroków Trybunał Sprawiedliwości UE uznając, że trzy paski Adidasa nie da się chronić bez wskazywania miejsca na odzieży gdzie się pojawiają.

Rodzaje znaków towarowych pozycyjnych

Znaki towarowe ruchome

Są to najczęściej animacje bez dźwięku.

Aktualnie w podaniu przedstawia się je, wysyłając plik mp4.

Ruchowe znaki towarowe
EUTM-01802439
Ruchowe znaki towarowe
EUTM-018207961

W przeszłości tę odmianę znaków towarowych ilustrowało się w postaci kilku klatek.

Ruchome znaki towarowe

Gest dłonią jako znak towarowy

Czy prosty gest dłonią może wskazywać na towar lub usługę?

Co do zasady nie. I faktycznie zdecydowana większość tego typu zgłoszeń spotkała się z odmową.

Przykłady odmów:

EUTM-017894400
Solenie mięsa. Ruchomy znak towarowy.
EUTM-016433369
(odmowa m.in. na usługi restauracyjne)

Są i znaki, które uzyskały rejestrację:

EUTM-017902876
BX-0520574

Zatrzymajmy się chwilę na tym ostatnim przykładzie. Czy ten charakterystyczny ruch palcami nie kojarzy Ci się przypadkiem z pewnym batonikiem? Większość osób, które o to pytam, dobrze odpowiada, że chodzi o TWIX-a. Tymczasem reklama, która wypromowała ten gest (link) była puszczana w Polsce w latach 90. 🙂

 

Hologramy

Mniej kontrowersyjną odmianą są hologramy. Często występują w formie graficznej lub słowno-graficznej. Ich wygląd zmienia się w zależności od tego, pod jakim kątem na nie patrzymy. Do niedawna był problem, jak je przedstawiać w rejestrze. Obecnie znak holograficzny należy przedstawić poprzez załączenie pliku wideo. 

Niekonwencjonalne-znaki-towarowe-google
EUTM-017993401
Niekonwencjonalne-znaki-towarowe-hologram
EUTM-017579491

Multimedialne znaki towarowe

Charakteryzują się połączeniem, obrazu, dźwięku i ruchu. Ten znak towarowy można przedstawić w formie pliku MP4.

Co ważne takie nagrania nie mogą być zbyt długie… ani zbyt proste. Na ochronę nie ma co liczyć kilkuminutowy film, jak i proste wideo z jednym dźwiękiem.

EUTM-018256498
R.329051
(tzw. cieszynka Krzysztofa Piątka)

Znalazłem też prawdziwe arcydzieło. 🙂

EUTM-017279704

Deseń, faktura i pattern jako znak towarowy

Tego typu znaki są zwykle przeznaczone do oznaczania tkaniny oraz odzieży. Składają się one z ciągu powtarzających się grafik/symboli. Możesz je kojarzyć z produktów sławnych domów mody.

Rodzaje znaków towarowych

Dźwięk jako znak towarowy

Tak jak wspominałem na początku, prosty dźwięk, muzyczka często potrafi nam się skojarzyć z konkretną marką. Początkowo był problem, jak w sposób jasny i precyzyjny zapisać dźwięk w rejestrze. Zgłaszający wykorzystywali do tego:

  • zapis nutowy;
  • połączenie nut i tekstu;
  • spektrogram.

Oto kilka polskich znaków dźwiękowych:

Rodzaje znaków towarowych dźwiękowych

Dziś wystarczy załączyć plik mp3. Tym sposobem znalazłem:

dźwięk miecza świetlnego z Gwiezdnych Wojen (US 77419246)
oddech Darth Vadera (US 77419252)
kultową czołówkę Twentieth Century Fox (US 2000732)

Dotykowe znaki towarowe

Dotyk jako odmiana znaku towarowego

Stanowią chyba najrzadszą odmianę znaków towarowych. Mimo wszystko po przejrzeniu wielu baz urzędów patentowych na świecie znalazłem kilka interesujących przykładów. Każdy zakończył się przyznaniem prawa ochronnego.

Dotykowy znak towarowy o nr US 3896100 zawierał taki opis:

Znak składa się ze skóry owiniętej wokół środkowej powierzchni butelki wina. Jest to sensoryczny znak dotykowy.

Zapach jako znak towarowy

Ta odmiana znaków towarowych budzi wiele kontrowersji, bo próbuje zmonopolizować rozwiązania techniczne.

Zapach, czyli kompozycja chemiczna kilku składników to domena prawa patentowego. Tyle że patent może obowiązywać maksymalnie 20 lat. Tymczasem znaki handlowe przedłużane co 10 lat mogą trwać wiecznie.

W Anglii próbowano kiedyś zastrzec zapach Chanel No 5 do oznaczania oczywiście perfum. Urząd wydał odmowę argumentując, że co do zasady znak towarowy musi służyć do wyróżnienia towaru z grona konkurencji. A w tym przypadku był on jednocześnie samym towarem. Aby dało się coś takiego zarejestrować, należy go oddzielić od samego towaru. W tym przypadku było to niemożliwe.

Mimo wszystko historycznie kilka podobnych prób zakończyło się sukcesem.

Smak jako znak towarowy

Innowacyjny sposób wędzenia mięsa czy przygotowywania ryb można opatentować.

Tak samo, jak skład nowo wymyślonego chleba. Czy jednak smak może pełnić funkcję znaku towarowego? Moim zdaniem nie i potwierdzają to wyroki europejskich sądów. Argument za odmową był m.in. taki, że znak ma pomóc w wyborze produktu przed jego zakupem. W przypadku znaków smakowych zapoznajemy się z nimi dopiero po zakupie. Czyli w momencie, kiedy go konsumujemy.

Zapach jako typ znaków towarowych

Od siebie dodam, że monopolizacja smaków mogłaby doprowadzić do tego, że jedna firma zawłaszczy sobie smak miętowy dla gum do żucia. Będzie to więc ze szkodą dla wolnego rynku. I rolę tego obrońcy pełni właśnie ekspert z Urzędu Patentowego.

Odmowę uzyskały znaki:

Smak jako rodzaj znaku towarowego

Jakie są rodzaje znaków towarowych można zastrzec? Podsumowanie

  • Choć przedsiębiorcy zastrzegają najczęściej nazwę, logo oraz sygnet to wyróżniamy dużo więcej odmian znaków towarowych. Teoretycznie w definicji tego pojęcia mieści się niemal wszystko. To stwarza duże pole do interpretacji.
  • W praktyce nietradycyjne znaki mają szansę na ochronę tylko, jeżeli zyskają tak ogromną popularność, że zaczną się konsumentom kojarzyć z konkretną firmą. Rzadko komu to się udaje.
  • Nierzadko duże firmy próbują tak chronić rozwiązania typowo techniczne. To się udało chociażby z wyglądem kostki Rubika. Później w oparciu o takie prawo usuwają swoją konkurencję. Zgoda na swobodną rejestrację tego typu kształtów przedmiotów mogłaby więc doprowadzić do spustoszenia na rynku.
  • Ekspert powinien odmówić rejestracji w przypadku, kiedy ktoś próbuje zmonopolizować coś co nie mieści się w formie znaków towarowych. Dzięki temu chroni swobodę działalności gospodarczej.
  • Niewykluczone, że w przyszłości da się zastrzegać również nowe odmiany. Jeżeli technologia pozwoli na zdalne zapoznanie się z zapachem lub smakiem, to zniknie główna przeszkoda w ich rejestrowaniu.

Zobacz również:

FAQ
Co może być znakiem towarowym, a co zdecydowanie nie?

Nie każda nazwa będzie się do tego kwalifikować. I to nawet w sytuacji, kiedy tylko Ty jako jedyny jej używasz. Nadają się do tego tylko takie, które spełniają poniższe wymogi:

1️⃣ Są używane komercyjnie. Czyli firma oferuje pod nimi towary i usługi, za które pobiera pieniądze. Tej funkcji nie spełnia graffiti na ścianie

2️⃣ Mają tzw. zdolność odróżniającą. Czyli pozwalają wyróżnić się na rynku. Przykładowo określenie „mineralka” na wodę mineralną się do tego nie nadaje.

Szczególnie ten drugi warunek eksperci restrykcyjnie oceniają przy rozpatrywaniu wniosku o ochronę marki. Jeżeli uznają, że posługujesz się nazwą opisową – odmówią Ci rejestracji. To dlatego tak ważne jest zrobienie 👉pogłębionej analizy prawnej marki.

🟢 Jeżeli znajdziesz tam jakieś przeszkody, np. w postaci podobnych rejestracji, to możesz dokonać w nazwie zmian. Chodzi o to, aby obejść prawo.

Jak sprawdzić znak towarowy? Czy są jakieś oficjalne bazy?

Przed dokonaniem zgłoszenia wybranego rodzaju znaku towarowego należy pamiętać dwóch czynnościach:

Etap I – Musisz ocenić czy dane słowo nie jest:

🔴 opisowe – czyli czy nie opisuje wprost twojej oferty (np. Super fryzjerka✂️, TOP meble🪑, BioMarket🍃);

🔴 rodzajowe – chodzi o słowa, które dana branża powszechnie już używa (np. „dziara” dla tatuaży, „gellato” dla lodów🍧, czy „czarna siekiera” dla kawy☕️);

🔴 niedystynktywne – nie wskazują na konkretną usługę, ale wszyscy ich powszechnie używają (np. słowo „extra”, „okazje” czy „super”).

Etap II – Musisz ocenić czy są kolizyjnie podobne znaki konkurencji.

UWAGA. To mit, że 20-30% zmian albo niepodobny logotyp przy identycznej nazwie – obchodzi prawo. W takim przypadku klienci nadal mogą się pomylić. Jeżeli chcesz mieć pewność, że Twoja marka jest bezpieczna, zleć jej weryfikację rzecznikowi patentowemu ✅.

Co wniosła nowelizacja ustawy prawo własności przemysłowej?

Wprowadzenie zmian w 2019 roku przyniosło 👉 nową definicję znaku towarowego, eliminując konieczność graficznego przedstawienia tego znaku. W rezultacie, otwarto możliwość przyjmowanie zgłoszeń nowych rodzajów znaków towarowych, które wcześniej nie były uwzględniane w polskim prawie.

Prawo własności przemysłowej wskazuje, że tym 👉 znakiem towarowym może być niemal wszystko. Kluczowe jest jednak to, że zgłoszone do ochrony określenie musi posiadać cechy odróżniające oraz musi być możliwe do przedstawienia w rejestrze znaków towarowych.

Oceń ten artykuł
5/5 według czytelników bloga

Chcesz 1000 EUR dofinansowania na ochronę marki?

Skontaktuj się ze mną:

Jako rzecznik patentowy, specjalizuję się w rejestrowaniu znaków towarowych. Pomogę Ci uzyskać unijne dofinansowanie na ten cel.

zastrzezenie-nazwy-firmy-kancelaria-lech-q
ebook-o-ochronie-marki

Podobał Ci się ten artykuł?

Pobierz darmowy eBook o ochronie marki
  • zawiera kluczowe informacje o ochronie marki
  • otrzymał wyróżnienie od Urzędu Patentowego
  • napisany jest prostym i zrozumiałym językiem
  • opisuje najczęstsze błędy przedsiębiorców
  • zawiera proste rady jak chronić swoją markę
  • pobrało go już ponad 1800 osób!

Zobacz również

Włącz się do dyskusji

Napisz do mnie mikolaj@kancelarialech.pl Zadzwoń +48 575 999 410