Mikołaj Lech

rzecznik patentowy

Prawnik, specjalizuje się w prawie własności przemysłowej, zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz prawie autorskim.
[Więcej >>>]

zarejestruj znak towarowy

Nowość wzoru przemysłowego potrafi spędzić sen z powiek niejednemu przedsiębiorcy. Sam miałem okazję przekazać kilku złą wiadomość. Ich produkt, który tak rewelacyjnie się sprzedaje, nie może być chroniony w Urzędzie Patentowym. W dzisiejszym wpisie opowiem ci jakich błędów unikać, aby twoja ochrona prawna była po prostu nie do ruszenia 🙂


 

Po pierwsze musisz wiedzieć, że nowość wzoru przemysłowego rozumiana jest inaczej jak w znaczeniu potocznym. Oczywiście najprościej mówiąc chodzi tutaj o ujawnienie wzoru zanim zostanie on zgłoszony do Urzędu Patentowego. Aby jednak uznać, że nowość wzoru przemysłowego została naruszona, muszą jednak być spełnione i inne przesłanki. Nie każde bowiem ujawnienie od razu dyskwalifikuje twój produkt.

 

Podstawowa zasada nowości

Wzór przemysłowy uważany jest za nowy, jeżeli przed datą zgłoszenia go do Urzędu Patentowego, identyczny wzór nie został publicznie udostępniony. Co najważniejsze, wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie, również wtedy, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami. Chodzi więc o przypadki, kiedy porównywane wzory różnią się niuansami niedostrzegalnymi dla przeciętnego człowieka.

Urząd Patentowy nie sprawdza, czy przesłany mu wzór spełnia przesłanki nowości. Nowość wzoru przemysłowego może za to zostać zweryfikowana, w wyniku postępowania o stwierdzenie nieważności wzoru. Taka procedura najczęściej wszczynana jest przez konkurenta z branży.

Tak czy inaczej to na twoich barkach spoczywa odpowiedzialność za zgłoszenie, które powinno spełniać wszystkie ustawowe wymagania. Z pewnością pomoże ci w tym profesjonalny pełnomocnik jakim jest rzecznik patentowy.

 

Jak rozumieć publiczne udostępnienie wzoru?

Publicznym udostępnieniem, będzie każdy akt umożliwiający zapoznanie się ze wzorem nieograniczonej liczbie osób, zawodowo zajmujących się dziedziną, której dotyczy wzór. Można przez to rozumieć osoby, które w ramach określonej branży zajmują się wyglądem produktów. Projektanci, osoby odpowiedzialne za marketing czy rozwój produktów, sprzedawcy, handlowcy.

Sytuacja wygląda ciekawie, jeżeli spojrzymy na zakres terytorialny ewentualnego udostępnienia wzoru. W polskim prawie brak bowiem jakiegokolwiek geograficznego zawężenia, jeżeli chodzi o stan wiedzy specjalistów z danej branży. Przepisy odnoszące się do wspólnotowego wzoru już takie zapisy posiadają (mowa jest o obszarze Wspólnoty).

Jaki to będzie miało wpływ na twoje interesy? Jeżeli ujawnisz swój wzór na wystawie w Chinach, może to być podstawa do unieważnienia wzoru przemysłowego krajowego ale ochrona wspólnotowego może się utrzymać.

 

Jak może nastąpić ujawnienie wzoru?Nowość wzoru przemysłowego

Formy publicznego udostępnienia niweczące nowość wzoru przemysłowego zostały wymienione w ustawie PrWłPrzem. Może to być:

  • stosowanie;
  • wystawienie;
  • ujawnienie w inny sposób.

Faktycznie chodzi więc o przypadki sprzedaży wzoru, oraz jego reklamy (zdjęcia, ulotki, banery czy katalogi). Nowość wzoru przemysłowego można zaprzepaścić publikując artykuł w gazecie branżowej (jeżeli np. dodamy do niego zdjęcie produktu). W praktyce przyjmuje się bowiem, że w dacie publikacji czasopisma, z tą formą udostępnienia publicznego mogli zapoznać się specjaliści z danej branży.

 

Ujawnienia nieszkodzące nowości

Nie niweczy nowości ujawnienie wzoru osobie trzeciej, która w sposób wyraźny lub dorozumiany była zobowiązana do zachowania poufności. Chodzi tutaj na przykład, o sytuację kiedy przedsiębiorcy prowadzą między sobą korespondencję handlową. Ze swej natury taka korespondencja ma charakter poufna i można domniemywać, że nie dotrze do nieograniczonego kręgu odbiorców- profesjonalistów.

Kolejnym przypadkiem udostępnienia wzoru, które nie uchybia nowości jest ujawnienie go przez twórcę, jego następcę prawnego lub osobę trzecią za zgodą uprawnionego. Pod warunkiem jednak, że nie nastąpiło to wcześniej niż na 12 miesięcy od daty dokonania formalnego zgłoszenia do Urzędu Patentowego.

 

Nowość wzoru przemysłowego – podsumowanie

  1. Wzór przemysłowy, który został zgłoszony do rejestracji z naruszeniem nasady nowości może zostać unieważniony.
  2. Urząd Patentowy nie sprawdza, czy wzór przemysłowy spełnia przesłankę nowości.
  3. Ujawnienie wzoru następuje wtedy, kiedy wiadomość o wzorze może dotrzeć do osób zawodowo zajmujących się daną dziedziną.
  4. Nie niweczy nowości ujawnienie wzoru osobie trzeciej, która miała zachować poufność.
  5. Nie niweczy nowości ujawnienie wzoru w terminie 12 miesięcy przed dokonaniem formalnego zgłoszenia.

Jak widzisz pojęcie nowości obwarowane jest szeregiem zastrzeżeń. Mimo wszystko dość często przedsiębiorcy zgłaszają do ochrony przedmioty, których ochronę, jeżeli ma się odpowiednie dowody, łatwo unieważnić. Cały zabieg mija się wtedy z celem. Posiadasz wtedy bowiem świadectwo ochronne, którego boisz się użyć, aby nie zostać pozbawionym praw z rejestracji. Pamiętaj więc, że nowość wzoru przemysłowego, to kluczowa kwestia jeżeli myślisz o skutecznej i trwałej ochronie prawnej swojego produktu.

28 Kwi

Indywidualny charakter wzoru przemysłowego

Wzór, który chcesz zarejestrować, musi być nie tylko nowy ale i posiadać tzw. indywidualny charakter. Są to dwa wymogi stawiane wzorowi, które wprost wynikają z ustawy. O nowości pisałem na blogu już w tym artykule. Dzisiaj z kolei chciałbym Ci opowiedzieć czym jest indywidualny charakter wzoru przemysłowego.


 

Indywidualny charakter wzoru – definicja

Wzór przemysłowy cechuje indywidualny charakter, jeżeli ogólne wrażenie jakie wywołuje on u zorientowanego użytkownika (dostatecznie świadomego i poinformowanego), różni się od wrażenia wywołanego przez wzór publicznie udostępniony przed data wg której został on zgłoszony do rejestracji.

Oceniając indywidualny charakter wzoru, bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej przy jego opracowywaniu.

 

Mówiąc jednak prostszym językiem.

Wzór posiada indywidualny charakter, jeżeli dostatecznie różni się od tego co jest już obecne na rynku. Jeżeli więc, chcesz zarejestrować np. pojemnik na olej, pojemnik ten powinien posiadać kształt, który sprawi, że będzie go można odróżnić od istniejących już tego typu przedmiotów.

 

Na ile wzór musi się odróżniać?

No i tutaj pojawiają się schody.

Jeżeli będziesz chciał unieważnić czyjś wzór, z pewnością znajdziesz wiele cech wspólnych z tym co jest już na rynku. Jeżeli to Tobie ktoś taką ochronę będzie chciał obalić, znajdziesz jeszcze więcej argumentów na to, że wzory dostatecznie się różnią.

Takie ciekawe zjawisko obserwuję w swojej pracy 🙂

No dobrze, ale co na to prawo?

Pytanie jest o tyle istotne, że przecież nowe wzory garściami czerpią z tego co wcześniej powstało.

Ustawodawca wskazuje, że porównania dokonuje się w oparciu o wrażenie jakie wzór wywoła na zorientowanym użytkowniku.

A nie jest nim przeciętny mało uważny konsument.

To raczej osoba, która nie będąc twórcą czy ekspertem technicznym zna różne wzory istniejące w danej branży. W związku z zainteresowaniem danymi towarami  wykazuje wysoki poziom uwagi przy ich używaniu.

Wracając do mojego przykładu pojemnika na olej. Za zorientowanego użytkownika można by uznać właściciela punktu sprzedaży, który zaopatruje się w tego typu produkty. Ewentualnie jego pracowników (sprzedawców, kasjerów).

 

Ocena indywidualnego charakteru

Można przyjąć, że chodzi o określone wrażenia postrzegane zmysłem wzroku.

Oceniając indywidualny charakter wzoru należy brać pod uwagę całościowe wrażenie jakie produkt wywołuje na zorientowanym użytkowniku.

Wzór może zawierać dużą liczbę odróżniających go szczegółów, jednak jeżeli pomimo tego nadal nie będzie sprawiał odmiennego wrażenia, zostanie uznany za nieposiadający indywidualnego charakteru.

Nie jest więc obejściem prawa stworzenie pojemnika na olej, który upodabnia się do markowego produktu, ale posiada np. szereg niewidocznych na pierwszy rzut oka żłobień.

Podsumowując, indywidualny charakter jest obok nowości niezbędną przesłanką zdolności rejestrowej wzoru przemysłowego. Jeżeli, któryś z tych wymogów nie zostanie spełniony, prawo z rejestracji może zostać łatwo unieważnione. Nie jest więc sztuką uzyskanie takiego prawa, ale jego skuteczna obrona przy ewentualnym sporze.

Koncerny motoryzacyjne rejestrują jako wzory przemysłowe wygląd całych pojazdów oraz poszczególnych ich części. I tutaj pojawia się problem dla przedsiębiorców. Pytanie bowiem czy produkcja i sprzedaż zamienników jest legalna. Okazuje się, że te kwestie wyraźnie reguluje tzw. “klauzula napraw”.
 


Właściciel wzoru ma do niego wyłączność, ale są wyjątki.

Polska ustawa Prawo własności przemysłowej mówi, że:

art. 105 ust. 2

Przez uzyskanie prawa z rejestracji uprawniony nabywa prawo wyłącznego korzystania z wzoru przemysłowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.

Jeżeli więc chcesz zarabiać na wzorze, musisz mieć na to zgodę właściciela praw.

Czy sprzedaż zamienników jest legalna? Czym jest klauzula napraw?I faktycznie do 2007 r. w takim kształcie ta zasada funkcjonowała.

Koncerny motoryzacyjne miały monopol na produkcję widocznych elementów swoich samochodów. Powołując się na przyznane im prawa z rejestracji mogły zablokować produkcję i montaż zamienników niezależnym firmom. Naprawy mogły być dokonywane jedynie z użyciem oryginalnych części od producenta.

Oznaczało to, że taki koncern nie musiał z nikim konkurować na rynku więc ceny części swobodnie podwyższał.

Klauzula napraw pozwala na sprzedaż zamienników.

Wraz jednak z nowelizacją, która weszła w życie w 2007 r. ten monopol prawny koncernów został złamany. Zaczęła obowiązywać tzw. klauzula napraw.

Przepisy w obecnym kształcie mówią, że

Art. 115

Uprawniony z rejestracji wzoru przemysłowego nie może zakazać osobie trzeciej korzystania z wzoru:

[…]

7) przez wykonanie na indywidualne zamówienie naprawy związanej z odtworzeniem części składowej wytworu złożonego, w celu przywrócenia mu pierwotnego wyglądu.

 
Klauzula napraw umożliwia więc firmom niezwiązanym z koncernami produkcję i sprzedaż zamienników do zarejestrowanych wzorów. Aby takie działanie było legalne spełnione muszą być łącznie dwa warunki:

  • Po pierwsze klauzula napraw odnosi się do widocznych części składowych wytworu złożonego. Przykładem może być zderzak samochodowy. Elementy niewidoczne w trakcie normalnego użytkowania wzoru nie są objęte klauzulą napraw.
  • Po drugie waży jest cel użycia takiego wzoru. Legalne jest jedynie użycie takiej części do przywrócenia pojazdowi wyglądu początkowego. Najczęściej chodzi o to, aby po wypadku samochodowym pojazd przywrócić do wyglądu początkowego.



Przykład:

Urząd Patentowy nie będzie robił problemów przy rejestracji wzoru zderzaka samochodowego. Bez zgody właściciela tych praw można produkować i sprzedawać zamienniki jedynie w celu naprawy konkretnego modelu samochodu. Niezgodne z prawem będzie wykorzystanie takiego zderzaka w samochodzie składaku.

Złamaniem prawa będzie również użycie takiej części w innym modelu samochodu np. do jego tuningu. Co do zasady bowiem klauzula napraw ma na celu przywrócenie pierwotnego wyglądu wytworu.

Czy sprzedaż zamienników jest legalna? Czym jest klauzula napraw?RCD-001921875-0002

Klauzula napraw zmienia zasady gry.

Wprowadzenie klauzuli napraw z jednej strony wpływa na konkurencyjność w branży, ale jest korzystne również dla finalnych nabywców zamienników.

Czy sprzedaż zamienników jest legalna? Czym jest klauzula napraw?Złamanie monopolu producentów samochodów uwolniło rynek i powaliło wejść na niego niezależnym producentom z własnymi produktami.

A jako, że zamienniki są tańsze od oryginałów, naprawa pojazdu stała się tańsza. Kierowca ma obecnie wybór z których części skorzystać przy naprawie. Koncerny również czują za plecami oddech konkurencji więc w sposób przemyślany ustalają ceny swoich części. Jeżeli cena będzie za wysoka konsumenci masowo wybiorą zamienniki.

Z drugiej strony koncerny mogą mieć problemy z egzekwowaniem prawa. Jak bowiem sprawdzić czy dana część została wyprodukowana do naprawy a nie tuningu. Ewentualnie czy zamiennik w jakimś samochodzie posłużył faktycznie do jego naprawy.

Podsumowanie.

Osobiście mam wrażenie, że po wprowadzeniu klauzuli napraw ochrona pojazdów przy pomocy wzorów przemysłowych trochę traci sens. Co prawda daje uprawnionemu narzędzie do walki z naruszycielem, ale udowodnienie tego naruszenia jest trudne.

Być może więc koncerny rejestrują tego typu wzory aby postraszyć konkurencję, ale ostatecznie nie dochodzić roszczeń na drodze sądowej. Takie zachowanie w przypadku wzorów jest dość częste. Przedsiębiorca, który się przestraszy, i nie skonsultuje się z rzecznikiem patentowym zatrzyma sprzedaż zamienników.

I ekonomicznie zyskuje na tym właśnie właściciel wzoru.

Na moim drugim blogu, opublikowałem nagranie o telefonicznych poradach prawnych, których udzielam. Pomyślałem, że podzielę się nim również tutaj, ponieważ w identyczny sposób pomagam przy wzorach przemysłowych.

 
 
Jestem przykładem tego jak zmienia się rynek usług prawnych.

Działam nie tylko stacjonarnie (spotkania w naszym biurze), ale również wirtualnie (telefonicznie czy mailowo). Oczywiście nic nie zastąpi osobistego kontaktu z klientem. W trakcie takiego spotkania można nie tylko porozmawiać o danym problemie, ale przede wszystkim lepiej się z klientem poznać.

Tylko, że w takim przypadku przeszkodą nie do pokonania jest odległość.

Nikt nie przyjedzie do mnie z drugiego końca Polski. No chyba, że sprawa jest na prawdę poważna. Rozwiązaniem okazuje się rozmowa “na odległość” przez telefon lub Skype.

Wbrew pozorom takie rozwiązanie ma wiele zalet. Możemy porozmawiać bez wychodzenia ze swoich firm. Szybko zrozumiałem, że klientom zależy w głównej mierze na rozwiązaniu problemu. Na odpowiedzi na pytanie typu:

Mogę czy nie mogę tak działać.

I tak udzielając porad telefonicznych pomagałem już przedsiębiorcom z Niemiec, Irlandii czy Chin. Technologia sprawiła, że świat się skurczył 🙂

Mailowo jestem w stanie przejrzeć skany dokumentów. Telefonicznie ustalić szczegóły sprawy. Pozostałe rzeczy znajduję w internecie, lub poprzez wewnętrzne programy kancelaryjne. Efekt tego jest taki, że rozmowa telefoniczna w niczym nie jest gorsza od spotkania stacjonarnego.

No oczywiście poza możliwością lepszego poznania się w bezpośredniej rozmowie.

Mówi się, że czas to pieniądz. Wielu przedsiębiorców dysponuje na tyle małą ilością czasu, że porady telefoniczne doskonale wpisują się w ich potrzeby.